De Grote Trek

Op de terugweg naar Johannesburg stoppen we bij het Voortrekkermonument. In de eerste helft van de twintigste eeuw heerste in Zuid-Afrika een echte cultus van Afrikanernationalisme. Zo werd in 1931 het Sentrale Volksmonumente Comité gevormd om de oprichting van een aantal Afrikanermonumenten te coördineren. Dir comité organiseerde de bouw van het Bloedriviermonument (ingehuldigd in 1947) en van de Voortrekkermonumenten in Pretoria (1949), Pietermaritzburg (ingehuldigd 6 april 1962) en Winburg (1968). Het Voortrekkermonument bij Pretoria is het grootst en bekendst. De eerste steen van het monument werd gelegd op een symbolische datum, 16 december 1938, precies een eeuw na de veldslag bij Bloedrivier. Om de Grote Trek te herdenken, kwamen toen vanuit alle hoeken van het land delegaties met ossenwagens naar Pretoria. De bouw duurde elf jaar. Het gebouw werd officieel geopend op -alweer- 16 december 1949. Het monument staat bol van de symboliek. Zo stelt het een altaar voor. Op de hoeken staan beelden van Voortrekkerleiders. Centraal staat een bronzen Voortrekkervrouw met haar kinderen. Rondom het monument staat een cirkelvormige muur van 64 ossenwagens. Deze muur symboliseert de 'laager' waarbinnen de Voortrekkers zich beschermden tegen de Zulustrijders. Binnen vertellen marmeren friezen het verhaal van de Grote Trek en de slag van Bloedrivier. Ze werden ontworpen in Zuid-Afrika, maar gemaakt in Italië van Italiaans marmer. Een opening in het dak zorgt ervoor dat op 16 december rond het middaguur licht binnenvalt op de schrijn met de woorden: 'Ons vir jou, Suid-Afrika'. Het monument is opgebouwd uit granieten blokken. De toenmalige architect, Gerard Moerdijk, wilde dit monument een typisch Afrikaans tintje meegeven. Hij baseerde zich op de Zimbabweruïnes, spectaculaire ruïnes van een zwarte handelaarsdynastie die tussen de elfde en de zestiende eeuw in Zimbabwe woonde. Of Moerdijk zich ervan bewust was dat hij zich spiegelde aan een zwart-Afrikaanse beschaving is niet zeker. In de tijd dat het Voortrekkermonument werd gebouwd, geloofden sommige archeologen dat de Zimbabweruïnes waren gebouwd door leden van een verdwenen oudtestamentische beschaving. Het Voortrekkermonument ligt op een heuvel, Schanskop, die deel uitmaakt van de heuvelreeks ten zuiden van de stad. Op Schanskop ligt ook een fort uit 1897. Het werd gebouwd door de regering van Paul Kruger om de stad te beschermen tegen Engelse aanvallen. Eenmaal thuis wordt onze 'grote trek' gestild door een heerlijk diner, op de braai bereid door mijnheer Nijeboer senior!

Jacaranda's & Union Buildings

Na ons bezoek aan het Krugersdorp Game Reserve rijden we naar Pretoria om daar de Union Buildings te bezoeken, waar Nelson Mandela op 10 mei in 1994 is geïnaugureerd als eerste zwarte president van Zuid-Afrika. Pretoria werd gesticht in 1855, nadat het zich langzaam had ontwikkeld rond een boerennederzetting. In 1877 annexeerden de Britten Transvaal en vestigden een garnizoen in de stad. Dit trok weer een groot aantal immigranten, zij brachten geld met zich mee en er verrezen nieuwe gebouwen. De toekomst van de stad leek veelbelovend. Tijdens de Eerste Boerenboorlog trokken de Britten zich echter terug en de stad werd overgenomen door de leider van de boeren, Paul Kruger. Aan het einde van de Tweede Boerenoorlog (1902) werd Pretoria de hoofdstad van de Unie van Zuid-Afrika, een Britse kolonie. In 1910 werd Pretoria de bestuurlijke hoofdstad van de nieuwe staat. De groei van de stad hield vanaf toen gelijke tred met de uitbreiding van het ambtenarenapparaat. Pretoria is nog steeds het regeringscentrum en de meeste buitenlandse ambassades zijn hier gevestigd. De stad is ook het hoofdkwartier van de strijdkrachten en de basis van de University of South Africa (UNISA). Net als Johannesburg heeft Pretoria grote gebieden met townships. De metropool Pretoria, tegenwoordig Tshwane ('we zijn allemaal gelijk') genoemd, beslaat 1630km2 en de bevolking wordt geschat op 1,3 mln. De stad is tevens bekend om het grote aantal jacarandabomen dat uitbundig bloeit tijdens de lente...

Wit of zwart?

Is het nu een witte of een zwarte neushoorn. Uiteindelijk zijn we het erover eens. De eerste neushoorns die we in Krugersdorp Game Reserve tegenkomen, zijn zwarte neushoorns (of zijn het toch witte...?), nee het zijn echt zwarte. Voor de liefhebber hebben we hier wat verschillen tussen de zwarte en de witte neushoorn op een rijtje gezet:
- wit en zwart heeft niets met kleur te maken. White is een verbastering van "wide". De witte neushoorn heeft namelijk een wijde bek.
- de witte neushoorn eet gras vanaf de grond. Een zwarte eet van struiken.
- de tweede (achterste) hoorn van de witte neushoorn is veel kleiner, bijna maar een hobbeltje. Bij de zwarte zijn de hoorns bijna even lang.

Afdingen en een echte Afrikaanse lunch

Uiteraard moeten ook de nodige cadeautjes voor het thuisfront worden ingeslagen, dus vertrekken we na het ontbijt naar Rosebank. Daar bevindt zich de beroemde African Craft Market waar je echt álles kunt kopen, maar waar je wel moet afdingen! Na een aantal succesvolle aankopen en een wandeling door de "Rosebank Mall" vertrekken we voor de lunch naar Moyo at the Zoo, een Afrikaans restaurant vlakbij de dierentuin van Johannesburg, gelegen in een prachtig park. Driky en ik worden volgens traditie beschilderd en er wordt door drie prachtige Afrikaanse vrouwen opzwepend gezongen aan tafel. Op de achtergrond is het Zoo Lake te zien, het meer dat middenin het park ligt.